Aktualnosci z Roztocza Południowego

Powrót ikonostasu do cerkwi w Gorajcu

14 maja 2011 r. w Gorajcu oficjalnie przekazano do naszej cerkwi ikonostas. Na uroczystości przybyło wielu gości, przedstawiciele miejscowych władz, księża obu obrządków oraz reprezentanci Ministerstwa Kultury i Wojewody. Podczas ekumenicznej modlitwy ikonostas został poświęcony. Potem odbył się zorganizowany przez cieszanowski GOK poczęstunek gości na terenie "Chutoru Gorajec".

Zobacz: Fotoreportaż z majowych uroczystości >>>>

Ikonostas z cerkwi w Gorajcu wrócił na swoje miejsce

20:00, 17.04.2011

Po długiej konserwacji do cerkwi w Gorajcu koło Lubaczowa wrócił zabytkowy XVII-wieczny ikonostas. Prace prowadzone przez krakowską pracownię Fundacji Świętego Włodzimierza zajęły prawie 16 lat. Teraz trwa montaż wszystkich części ikonostasu na specjalnej drewnianej konstrukcji.

Historia cerkwi w Gorajcu - jednej z najcenniejszych na szlaku sakralnej architektury drewnianej - sięga XV wieku. Ikonostas jest datowany na wiek XVII choć część jego elementów pochodzi też z XVIII i XIX wieku.
Konserwacji zniszczonego przez czas ikonostasu podjęła się pracownia konserwacji zabytków Fundacji Świętego Włodzimierza w Krakowie. Prace trwały bardzo długo, ale teraz w końcu zabytek wrócił do Gorajca. Grupa krakowskich konserwatorów od kilku dni montuje poszczególne już odnowione fragmenty. To skomplikowane. Także dlatego że ikonostas nie wróci na ścianę do której wcześniej był przymocowany. Okazało się bowiem że zdobią ją zabytkowe malowidła. Pracę konserwatorów uważnie obserwują mieszkańcy Gorajca. Dla nich powrót ikonostasu to duże wydarzenie.
Już w przyszłym tygodniu odnowiony ikonostas będzie można oglądać w pełnej okazałości. Odnowiony i na nowo pozłocony. Po 16 latach przerwy.
Beata Wolańska
Strona x`TVP Rzeszow

Po 16 latach zabytkowy ikonostas wraca do Gorajca Wywiad ze strony Radia Lubaczów

Od 1994 roku trwała restauracja XVII-wiecznego ikonostasu, który w końcu wraca do cerkwi w Gorajcu. Ikonostas został przekazany na rzecz gminy Cieszanów przez Fundacje św. Włodzimierza Chrzciciela Rusi Kijowskiej. Liczy 73 ikony pochodzące z różnego okresu. Powstanie najstarszej datuje się na XVII wiek.

Wartość ikonostasu szacowana jest na ok. kilkaset tysięcy złotych. Renowacja możliwa była dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, władz województwa podkarpackiego, hierarchów kościoła katolickiego i greckokatolickiego.

W trakcie prac związanych z renowacją zbioru okazało się, że w cerkwi oprócz wspomnianego ikonostasu znajduje się także inny pisany bezpośrednio na belkach, Konserwator zabytków Jadwiga Styrna, która zajmowała się renowacją zabytkowych ikon w Fundacji św. Włodzimierza w Krakowie podjęła decyzję o udostępnieniu obu zbiorów dla zwiedzających. Wcześniej jednak konieczne jest zamontowanie podestu, aby ułatwić możliwość obejrzenia wszystkich dzieł.

Na temat ikonostasu i jego udziału w promocji gminy rozmawialiśmy z burmistrzem miasta i gminy Cieszanów Zdzisławem Zadwornym.

Jak to się stało, że ikonostas po 16 latach wraca jednak do cerkwi w Gorajcu i dlaczego tak długo trzeba było na to czekać?
Zdzisław Zadworny: Wydatki, jeżeli chodzi o samo odrestaurowanie były bardzo wysokie. W czasie tym musiał być także przeprowadzony remont cerkwi, która powrócić miała do pierwotnego kształtu. Należało zlikwidować boczne nawy i powrócić do jednonawowego układu obiektu. Poza tym nie było jednoznacznej decyzji w kwestii tego, czy ten ikonostas ma rzeczywiście powrócić do cerkwi w Gorajcu. W miejscu tym chciałbym podziękować pani Grażynie Stojak Podkarpackiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, która bardzo zaangażowała się w tym temacie i to m.in. dzięki niej ikonostas powróci do gminy Cieszanów.

Ikonostasu „fizycznie” jeszcze w Gorajcu nie ma. Czy wiadomo, kiedy zostanie przywieziony do cerkwi?
Zdzisław Zadworny: Związane to jest z temperaturą. Musi być ona w miarę stabilna, aby konserwatorzy mogli ikonostas zamontować. Wiadomo, że w trakcie montażu mogą nastąpić różne ubytki i uszkodzenia, dlatego trzeba przewidzieć możliwie wszystkie niedogodności, aby zminimalizować możliwość uszkodzenia, nie tyle samach ikon, co ram, w których się one znajdują. W tej chwili robiony jest stelaż.
Nie podjęliśmy jeszcze konkretnej decyzji, jeżeli chodzi o zakończenie prac i zamontowanie ikonostasu. Ustaliliśmy natomiast, że nastąpi to wówczas, gdy ustabilizuje się temperatura i wilgotność powietrza. Nie chcemy w żaden sposób uszkodzić zbioru.

Czy każdy będzie mógł zobaczyć ikonostas?
Zdzisław Zadworny: Tak. Są jednak pewne wymogi, które musieliśmy spełnić mając na uwadze to, że ikonostas przedstawia wielką wartość i nie chodzi tu tylko o wartość materialną. Po pierwsze w cerkwi zamontowany został monitoring, który ma zapobiec ewentualnym kradzieżom. W drzwiach umieszczone są już kraty, które także mają zapobiegać włamaniom. W cerkwi umieszczone zostały także czujniki dymu, aby w porę zareagować przy pojawieniu się ewentualnego zaprószenia ognia, czy pożaru. W tej chwili wykonujemy także wodociąg, który również będzie zabezpieczeniem przeciwpożarowym. Jak wiadomo cerkiew jest drewniana, więc chcemy maksymalnie wykorzystać wszystkie możliwości zabezpieczenia jej przed zmieszczeniem i przed zniszczeniem zabytkowego ikonostasu.
Równolegle obok cerkwi trwają prace przy gospodarstwie agroturystycznym pana Piotrowskiego. Z panem tym mamy taki nieformalny układ, że w momencie, kiedy uruchomi on swoje gospodarstwo przejmie także rolę takiego mini kustosza i przewodnika po cerkwi. U niego będą znajdowały się klucze i cały monitoring obiektu.

Ikonostas w cerkwi w Gorajcu to nie tylko duże wyróżnienie dla gminy Cieszanów, ale także, a może przede wszystkim – potężny wabik turystyczny.
Zdzisław Zadworny: Nie ukrywam, że jest to dla nas duże wyróżnienie. Dzięki temu, że udało nam się wspólnie z powiatem wykonać drogę dojazdową do Gorajca i w samej miejscowości ułatwiliśmy dostęp do samej cerkwi. W przyszłości planujemy wykonanie parkingów, co na pewno podniesie atrakcyjność turystyczną tego miejsca. Dużym plusem jest także sąsiedztwo wspomnianego już przeze mnie gospodarstwa agroturystycznego, gdzie będzie się można zatrzymać albo zjeść posiłek. Te czynniki pomogą potencjalnym turystom w pełni docenić uroki cerkwi i znajdującego się w niej ikonostasu. Chcemy w pełni wykorzystać potencjał tego miejsca, który niewątpliwie wniesie wiele do promocji całej gminy.

Ikonostas dla cerkwi w Gorajcu został oficjalnie przekazany podczas ekumenicznego nabożeństwa w Krakowie, w którym wzięli udział m.in.: duchowni wyznania katolickiego i greckokatolickiego, ówczesny wojewoda podkarpacki Mirosław Karapyta, konserwator zabytków Grażyna Stojak i burmistrz Cieszanowa Zdzisław Zadworny.