Nasi goście
O Gorajcu
Foto relacje
Nasze Roztocze 
Linki




POLICHROMIE

    W świątyni tradycji wschodniej (grekokatolickich i prawosławnych) istotną rolę pełni ikonostas (z greki – ściana z ikon). Ma on za zadanie oddzielić nawę (miejsce, w którym gromadzą się wierni) – od sanktuarium (miejsca odprawiania nabożeństwa). W ten sposób dochodzi do wyraźnego odróżnienia strefy świeckiej od świętej – sacrum od profanum.

Koronacja Maryi (XVII w.)

    Pierwszy ikonostas w cerkwi w Gorajcu ukształtował się w XVI-XVII wieku. Dwa górne pasma obrazów zostały wykonane bezpośrednio na ścianie świątyni. Poniżej tych polichromii (malowideł ściennych) prawdopodobnie znajdowały się ikony na osobnych deskach (malarstwo tablicowe).

Strażnik (frament sceny Ukrzyżowania)

    Wśród zachowanych, w różnym stanie, polichromii, znajduje się 11 malunków. Zostały one wykonane w I połowie XVII wieku. Badacz Jarosław Giemza przypuszcza, że ich twórcą mógł być artysta wyznania rzymskokatolickiego (mimo tego, że była to wtedy świątynia prawosławna). Niewykluczone, że był to działający wówczas w okolicy Wojciech Leżajski. Byłby to więc ciekawy przykład tego, jak kultury i konfesje przenikały się na terenach pogranicznych.

Ofiara Abrahama

    W dość dobrym stanie zachowały się obrazy z niższego pasma. Znajduje się tam – od lewej – Ofiara Abrahama, Wprowadzenie Marii do świątyni, Ofiarowanie Chrystusa, dalej za prześwitem - Wniebowzięcie Maryi, Koronacja Maryi oraz ikona Matki Boskiej Pokrowy (Opiekunki). Wyraźnie widać, że przeważa tu symbolika maryjna – kult Matki Boskiej musiał być tu silny – wskazuje na to także wezwanie świątyni (Narodzenia NMP). Zdawałoby się, że malowidło ukazujące Ofiarę Abrahama (jedyna scena starotestamentowa) nie pasuje do pozostałych. Jednakże, jak tłumaczy Giemza, przedstawienie to symbolizuje „znak podporządkowania się woli Boga” co łączy ją z ikonami, które ukazują Mękę Chrystusa.

Pieta (fragment Zdjęcia z krzyża)

    Górne pasmo malowideł zachowało się dużo słabiej. W środku pasma znajduje się zaś niemalże zupełnie zniszczona polichromia Deesis, czyli Chrystusa Tronującego. Pozostałe ikony, to (od lewej, chronologicznie wg przekazu biblijnego) Ostatnia Wieczerza, Zdjęcie z krzyża, Zmartwychwstanie oraz Zesłanie Ducha Świętego. Na pierwszy rzut oka, możliwe do odczytania jest ostatnie przedstawienie Zesłania Ducha Świętego (co ciekawe – centralnie na obrazie przedstawiono Maryję). Pozostałe obrazy rozpoznamy tylko po wnikliwym przyjrzeniu się, zachowały się z nich tylko detale – jak drabina i fragment Piety (Matki Boskiej z umęczonym Chrystusem) na Zdjęciu z krzyża, czy twarz rzymskiego strażnika na Zmartwychwstaniu. Po postaciach apostołów oraz dzbanie stojącym na stole rozpoznać można malowidło przedstawiające Ostatnią Wieczerzę.

Pokrow - Matka Boska Opiekunka

    Podobne malowidła, z cerkwi w Radrużu, doczekały się wreszcie opieki konserwatora i zostały w piękny sposób odnowoione. Może kiedyś rownież polichromiom z Gorajca zostanie przywrócony dawny blask?

  



\
 
© 2006 Mirosław Piotrowski 
Template Designed By JSB Web Templates

transparent